Monday, August 30, 2010

తొలి యక్షగానం - ద్వా.నా.శాస్త్రి

యక్షగానము బహుదాంధ్ర సారస్వత శాఖలలో నొకటి. మన వాజ్ఞయ వ్యక్తిత్వమును నిరూపించునట్టి ప్రక్రియ అది. ఒక్క యాంధ్ర దేశము ననే కాక ఇటు తెలంగాణములో, అటు తమిళనాడు నడిబొడ్డగు తంజావూరు ప్రాంతమున, కన్నడ దేశపుటోడికట్టగు మైసూరు ప్రాంతమునను చరిత్రకాది కారణములచే తెలుగు భాష వ్యవహరింపబడిన పలు తావుల నాయు భాషలలోనే కాక తెలుగునను వెలసినది యక్షగానములనేకము అన్నారు యక్షగానాలపై సమగ్ర పరిశోధన చేసిన ఆచార్య యస్వీ జోగారావు. యక్షగానాలకు ఆంధ్రదేశమే పుట్టినిల్లు. ఇక్కడినుంచి కర్నాటక, తమిళనాడులకు వ్యాపించింది. తెలుగులోని పూర్వ నాటక రూపం యక్షగానం అన్నారు. యక్షగానం సమాహార కళ. అంటే కవిత్వం, సంగీతం, నాట్యం కలిసి వున్న రూపం.
‘‘కీర్తింతురెద్దాని కీర్తి గంధర్వులు
గాంధర్వమున యక్షగాన సరణి’’
అని శ్రీనాధుడు భీమఖండంలో పేర్కొన్నాడు. యక్షగానం పుట్టుపూర్వోత్తరాలకి వెళ్తే పనె్నండవ శతాబ్దినాటికే యక్షగానం ప్రాచుర్యం పొందిన ప్రదర్శన కళారూపంగా తెలుస్తోంది. యక్షగానానికి ‘కొరవంజి’అనే జానపద రూపకం మూలమని నిర్ధారించారు.
పాల్కురికి సోమన కాలం (12వ శతాబ్ది)నాటికి ఆటపాటగా వెలసిన యక్షగానం, శ్రీనాధుని నాటికి స్రోత్తపారోపయోగిగా గాన శైలిని అలవరుచుకుంది. దక్షిణాంధ్ర యుగంలో యక్షగానాలకి ప్రాముఖ్యం, ప్రాచుర్యం లభించింది. తొలి యక్షగానమేది-అనే మీమాంస వుండనే వుంది. పదిహేనవ శతాబ్ది చివరగల ప్రోలుగంటి చెన్నశౌరి రచించిన ‘సౌభరి చరితం’ అనే యక్షగానాన్ని తొలి యక్షగానంగా చెప్తారు. కానీ అది లభ్యం కాలేదు. దొరకని దాని గురించి నిర్ధారించడం సహేతుకంగాదు. వెల్లంకి తాతంభట్టు ఒక యక్షగానం రచించాడని తెలుస్తున్నా-అది అలభ్యమేకాదు, ఆధారాలు లేవు. కాబట్టి 16వ శతాబ్దికి చెందిన కందుకూరి రుద్రకవి రచించిన ‘సుగ్రీవ విజయం’ అనే యక్షగానమే మొదటిదని నిర్ణయించారు. ఇది లభ్యం. కందుకూరిలోగల జనార్దన దేవుడికి అంకితమిచ్చాడు. శ్రీరాముడు వాలిని సంహరించి సుగ్రీవునికి పట్ట్భాషేకం చేయడం ఇందులోని వస్తువు. ఇది ‘కరుణ భాసుర యక్షగాన ప్రబంధం’. సుగ్రీవ విజయంలో సంవాదాత్మక శైలి వుండడంవల్ల నాటకంలా ప్రదర్శన యోగ్యంగా వుంటుంది. జనార్దన దేవుని వసంతోత్సవ సమయంలో మొదటగా దీనిని ప్రదర్శించారని చారిత్రక పరిశోధకులు డా.నేలటూరి వేంకటరమణయ్య పేర్కొన్నారు. కూచిపూడి భాగవతుల వల్ల నేటికీ యక్షగానం ప్రదర్శించబడడం గమనార్హం.
---------
తొలి రచన 14 - ద్వా.నా.శాస్ర్తీ, August 29th, 2010 - http://www.andhrabhoomi.net/sahiti/toli-009

No comments:

Post a Comment