Monday, August 30, 2010

తొలి దండకం - ద్వా.నా.శాస్త్రి

‘‘పండిత కీర్తనీయుడగు బమ్మెర పోతన యాసుధాంశుమా
ర్తాండ కులాచలాంబునిధి తారకమై
విలసిల్ల భోగినీ
దండకమున్ రచించె’’ అనే పద్యంవల్ల తొలి దండకం ‘్భగినీ దండకం’ బమ్మెర పోతన రాసాడని చెప్తారు. విద్వాంసులైన శ్రీ గరమెళ్ల సత్య సోమయాజి శర్మగారు భోగినీ దండకం పోతన రచించినదే అని నిరూపిస్తూ దండకాన్ని ప్రచురించారు. భోగిని సర్వజ్ఞసింగ భూపాలుని ఉంపుడుకత్తె (వేశ్య). భోగిని అందచందాలు, శృంగారం, విరహం వర్ణిస్తూ రాసిందే భోగినీ దండకం. పోతనవంటి మహా భక్తుడు దీనిని రాసి ఉండడు అని కొందరు వాదించారు. కానీ యువకుడిగా వుండగా రాసి ఉంటాడని నిర్ణయించారు.
గోపాల దేవోత్సవ క్రీడలో భోగిని అనే వేశ్య సర్వజ్ఞసింగ భూపాలుని చూసింది. వలచింది. అది తమ కులాచార విరుద్ధమని తల్లి మందలించింది. తల్లి మాటలను లెక్కచేయక ఎట్లో ప్రభువును కలిసింది. పాదాలపై పడి వేడుకుంది. అతడు ఆమెను ప్రియురాలిగా స్వీకరించాడు. ఇదీ ఈ దండకంలోని ఇతివృత్తం. ఛందస్సు ప్రకారం దండకంలో తగణం ఎక్కువగా వుంటుంది. ఆచార్య జి.నాగయ్య ‘‘్భగినీ దండక రచనవల్ల కీర్తికి కళంకము గాని, అతని భక్తికి మాలిన్యముకాని అంటదు. కావ్య రచనా వ్యాసంగమునందలి తొలిదశలో విద్వత్ ప్రభువగు సింగభూపాలుని కోరికపై ఈ దండకం పోతన వ్రాసి యుండును. ఆనాటి వేశ్యలు విదుషీమణులు. రాజులు వారిని తమ పట్టపు మహిషులతో సమానముగా గౌరవించెడివారు’’ అని చారిత్రక సత్యాన్ని తెలిపారు. నన్నయ అరణ్యపర్వంలో మొదట దండకం రచించాడు. ఆ తర్వాత శ్రీనాథుడు శృంగార నైషధంలో, కాశీఖండంలో దండకం రాశాడు. అవన్నీ సందర్భోచితంగా రాసిన లఘు రచనలే. కానీ ప్రత్యేకంగా దండకం రాసినది పోతన మాత్రమే!
‘సింగ భూపాలుడై వ్రాలి చిత్తమున్మత్తమై
సోలి కామానలాయత్తమై రాదు...’’
‘‘ఉల్లసత్ఫుల్ల మందార రాజున్మరందంబునందంబున
గ్రోలు మత్తాళి దుత్తూర ముంగ్రోలునే?...’’ అంటూ భోగినీ దండక రచన పోతన ఆలంకారిక వైచిత్రితోనే సాగుతుంది. భాగవతంలోని శైలికి, పద్య రచనకు, భావ వైశిష్టతకు సామ్యం ఉండడంవల్ల భోగినీ దండకం పోతన కృతమేనని తెలుస్తుంది.

----------------

తొలి రచన -13 -- ద్వా.నా.శాస్ర్తీ, August 23rd, 2010 - http://www.andhrabhoomi.net/sahiti/toli-dandakam-867

No comments:

Post a Comment